Siy otis nan timoun piti
Pa Aisha Albright-Jourdan, MSW, LCSW, BCBA, Direktè klinik
Siy otis nan timoun piti konn parèt nan kominikasyon ak nan jwèt. Pa egzanp, timoun nan pa reponn lè yo rele non l rive nan 9 mwa, oswa li pa lonje dwèt pou montre w yon bagay rive nan 18 mwa. Si w gen enkyetid, pale ak doktè pitit ou epi mande yon depistaj.
Kisa etap enpòtan devlopman yo ye?
Etap enpòtan yo se bagay pifò timoun fè nan yon laj, tankou souri, voye men pou fè babay oswa di premye mo yo. Fason pitit ou jwe, aprann, pale, aji ak bouje montre kijan li devlope.
CDC gen yon lis kontwòl etap enpòtan an kreyòl ayisyen, pou laj 2 mwa rive 5 an. Ou ka pote l nan chak vizit pou timoun ansante, epi pale ak doktè a sou li.
Ki siy nan kominikasyon ak relasyon pou w veye?
CDC bay siy sa yo. Yon timoun ki gen otis ka:
- Evite gade moun nan je, oswa pa kenbe je l sou ou.
- Pa reponn lè yo rele non l, rive nan laj 9 mwa.
- Pa montre santiman sou figi l, tankou kontan, tris, fache oswa sezi, rive nan laj 9 mwa.
- Pa jwe ti jwèt senp ak moun, tankou bat men (pat-a-cake), rive nan laj 12 mwa.
- Fè ti kras jès oswa pa fè jès ditou rive nan laj 12 mwa, pa egzanp li pa voye men pou fè babay.
- Pa montre w yon bagay li renmen rive nan laj 15 mwa.
- Pa lonje dwèt pou montre w yon bagay enteresan rive nan laj 18 mwa.
- Pa remake lè lòt moun blese oswa fache rive nan laj 2 zan.
- Pa remake lòt timoun epi pa jwe avèk yo rive nan laj 3 zan.
Ki konpòtman ki repete pou w veye?
CDC bay egzanp sa yo tou:
- Li ranje jwèt oswa lòt bagay an liy, epi li fache lè yo chanje lòd la.
- Li repete menm mo oswa menm fraz plizyè fwa (yo rele sa ekolali).
- Li jwe ak jwèt li yo menm jan an chak fwa.
- Li konsantre sou yon ti pati nan yon bagay, tankou wou yon machin jwèt.
- Li fache anpil pou ti chanjman, oswa li bezwen swiv sèten woutin.
- Li bat men, balanse kò l oswa vire an won.
- Li reyaji yon fason ki pa abityèl ak son, odè, gou, sa l wè oswa sa l manyen.
Yon sèl siy pa vle di yon timoun gen otis. Se yon pwofesyonèl ki kalifye ki ka fè dyagnostik la.
Kisa pifò timoun fè nan 12, 18 ak 24 mwa?
Men kèk etap enpòtan nan lis kontwòl CDC an kreyòl la:
- 12 mwaVoye men pou fè "babay". Rele yon paran "mama", "papa" oswa yon lòt non espesyal.
- 15 mwaMontre w yon objè li renmen. Lonje dwèt li pou l mande yon bagay oswa pou l jwenn èd.
- 18 mwaLonje dwèt pou montre w yon bagay enteresan. Eseye di twa mo oswa plis apa "mama" oswa "papa".
- 2 zanRemake lè lòt moun blese oswa fache. Di omwen de mo ansanm, pa egzanp "Plis lèt".
Lis sa a pa ranplase yon zouti depistaj. Li ede w pale ak doktè a.
Ki lè pitit ou dwe fè depistaj pou otis?
Akademi Ameriken Pedyatri (AAP) rekòmande yon depistaj pou otis pou tout timoun nan laj 18 mwa ak 2 zan, oswa nenpòt lè yon paran oswa yon doktè gen enkyetid. Depistaj la se kèk kesyon ak obsèvasyon. Li pa yon dyagnostik.
Mande doktè pitit ou ransèyman sou depistaj pou devlopman nan pwochen vizit la.
Kisa pou w fè si w wè siy sa yo?
- 1Pa rete tannSi pitit ou pa fè youn oswa plizyè etap enpòtan, oswa si li pèdi konpetans li te genyen, aji bonè.
- 2Pale ak doktè aPataje enkyetid ou yo epi mande yon depistaj pou devlopman.
- 3Mande yon referansSi w toujou enkyè, mande yon referans kay yon espesyalis, epi rele pwogram entèvansyon bonè leta a.
- 4Chèche sipòApre yon dyagnostik, terapi ABA ka ede. Li [Kisa terapi ABA ye?](/ht/kisa-terapi-aba-ye/).
Pou kesyon sou terapi ABA nan Florid, gade paj terapi ABA nan West Palm Beach oswa kontakte nou (an angle).
Pale ak ekip nou anKesyon fanmi yo poze
Pitit mwen pèdi kèk mo li te konn di. Èske sa grav?+
CDC di pèdi konpetans yon timoun te genyen deja se yon rezon pou aji bonè. Pa rete tann pwochen vizit la. Pale ak doktè pitit ou kounye a, di l sa w remake, epi mande yon depistaj pou devlopman.
Èske tout timoun ki pa gade moun nan je gen otis?+
Non. Yon sèl siy pa sifi pou di yon timoun gen otis. Kèk timoun timid, lòt timoun gen lòt rezon. Se yon pwofesyonèl ki kalifye ki gade tout siy yo ansanm epi ki fè dyagnostik la.
Ki kote mwen ka jwenn lis etap enpòtan CDC an kreyòl?+
CDC pibliye lis kontwòl etap enpòtan yo an kreyòl ayisyen, pou laj 2 mwa rive 5 an. Lyen an nan lis sous ki anba paj sa a. Ou ka enprime l epi pote l bay doktè pitit ou.
Èske mwen bezwen referans doktè pou yon evalyasyon gratis?+
Daprè CDC, ou ka mande yon evalyasyon gratis nan sistèm piblik leta a san referans doktè. Pou timoun anba 3 zan, kontakte pwogram entèvansyon bonè a. Pou timoun 3 zan oswa plis, kontakte lekòl piblik la.
Pale ak ekip nou an
Rele nou oswa voye yon mesaj. Nou ka verifye asirans ou gratis epi esplike w pwochen etap yo.
561-337-8865